تومورهای استخوانی خوش‌خیم ستون فقرات مجموعه‌ای از ضایعات غیرسرطانی هستند که در مهره‌ها تشکیل می‌شوند. این تومورها معمولاً رشد آهسته دارند و به سایر نقاط بدن پخش نمی‌شوند، اما به علت نزدیکی به نخاع و ریشه‌های عصبی می‌توانند علائم قابل‌توجهی ایجاد کنند.

انواع تومورهای استخوانی خوش‌خیم ستون فقرات :

۱. استئوئید اوستوما (Osteoid Osteoma) :

• شیوع: شایع در نوجوانان و جوانان.

• اندازه: معمولاً کوچک (کمتر از ۱.۵ سانتی‌متر).

• علائم:

  • درد شبانه شدید

  • پاسخ بسیار خوب به داروهای NSAID مثل ایبوپروفن

• خطر خاص:

  • وقتی در مهره باشد ممکن است باعث اسپاسم عضلانی یا اسکولیوز شود.

۲. اوستئوبلاستوما (Osteoblastoma) :

• بزرگ‌تر از استئوئید اوستوما و تهاجمی‌تر.

• محل شایع: ستون فقرات، به‌خصوص مهره‌های گردنی.

• علائم:

  • درد مقاوم

  • گاهی فشار روی نخاع → بی‌حسی یا ضعف

• درمان:

  • جراحی برای برداشتن ضایعه

  • گاهی تثبیت مهره (فیوژن) در صورت درگیری زیاد استخوان

۳. همانژیوم مهره‌ای (Vertebral Hemangioma) :

• شایع‌ترین تومور خوش‌خیم مهره‌ها

• اغلب بدون علامت و تصادفی در MRI دیده می‌شود.

• علائم (در موارد نادر و پیشرفته):

  • درد

  • ضعف یا علائم فشاری روی نخاع

• درمان:

  • اغلب نیاز به هیچ درمانی ندارد

  • در موارد علامت‌دار: آمبولیزاسیون، ورتبروپلاستی یا جراحی

۴. آنژیوما / تومورهای عروقی :

• خوش‌خیم هستند ولی اگر رشد زیاد داشته باشند به کانال نخاع فشار می‌آورند.

۵. تومور قهوه‌ای (Brown Tumor – مربوط به پاراتیروئید) :

• در اصل تومور نیست، ناشی از هیپرپاراتیروئیدی اولیه یا ثانویه

• می‌تواند مهره را ضعیف کرده و باعث درد یا شکستگی شود

• درمان اصلی: اصلاح مشکل پاراتیروئید

۶. آنانسفالوم یا کیست‌های استخوانی :

• شامل:

  • کیست استخوانی ساده

  • کیست آنوریسمال (Aneurysmal bone cyst – ABC)

• ویژگی‌ها:

  • رشد سریع‌تر نسبت به بقیه

  • ایجاد تورم و درد

  • امکان فشردن نخاع

• درمان: کورتاژ، تزریق یا جراحی کامل

۷. انکندروما (Enchondroma) :

• تومور غضروفی خوش‌خیم

• نادر در مهره‌ها

• معمولاً بدون علامت مگر اینکه بزرگ شود.

علائم تومورهای خوش‌خیم ستون فقرات :

با اینکه خوش‌خیم هستند، به علت نزدیک بودن به شبکه‌های عصبی ممکن است علائم ایجاد کنند:

علائم شایع :

• درد موضعی یا تیرکشنده

• درد شبانه

• حساسیت استخوان

• اسپاسم عضلانی

• محدودیت حرکتی

علائم عصبی (در موارد پیشرفته) :

• بی‌حسی

• گزگز

• ضعف عضلانی

• مشکلات راه رفتن

• بی‌اختیاری نادر

روش تشخیص :

• MRI: بهترین روش برای بررسی ضایعات و فشار روی نخاع

• CT: ارزیابی دقیق ساختار استخوان

• اسکن استخوان: گاهی کمک‌کننده

• بیوپسی: زمانی که ماهیت ضایعه کاملاً مشخص نباشد

درمان  :

به نوع تومور و علائم بستگی دارد:

۱. درمان محافظه‌کارانه :

• در موارد بدون علامت (مثل اکثر همانژیوم‌ها) فقط پیگیری کافی است.

۲. دارودرمانی :

• NSAID‌ها برای درد (به‌خصوص در استئوئید اوستوما).

۳. روش‌های غیرجراحی :

• رادیوفرکانسی ابلیشن (RFA) برای استئوئید اوستوما

• ورتبروپلاستی در همانژیوم‌های علامت‌دار

• آمبولیزاسیون برای تومورهای پرخون

۴. جراحی :

در موارد:

• درد مقاوم

• رشد تومور

• ایجاد فشار روی نخاع

• ناپایداری مهره

• احتمال شکستگی

جراحی شامل برداشتن ضایعه و در صورت نیاز فیوژن مهره‌ها است.

مشمولانی که مبتلا به تومورهاي استخواني خوش خيم ستون فقرات هستند در صورتيكه از نظر حجم و موقعيت اختلال عملي  ( ،ایجاد اثرات فشاری وی کانالی نخاعی یا ریشه اعصابی با اثرات تخریبی روی مفاصل(Facet joint)است که در MRIوEMGقابل تشخیص باشد )ايجاد نمايد از سربازی معاف دائم می شوند و چنانچه اختلال عملی ایجاد نکرده باشد صرفا از خدمات رزمی معاف می شوند.